ในช่วงต้นปี 2025 นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันและโรงพยาบาลบริกแฮมแอนด์วูเมนส์ (โรงพยาบาลฝึกอบรมของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด) ได้เปิดเผยวิธีการรักษาโรคอัลไซเมอร์แบบใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน นั่นคือ การสูดดมยาซีนอนก๊าซชนิดนี้ไม่เพียงแต่ยับยั้งการอักเสบของระบบประสาทและลดการฝ่อของสมองเท่านั้น แต่ยังช่วยเพิ่มสภาวะการปกป้องเซลล์ประสาทอีกด้วย

ซีนอนและการปกป้องระบบประสาท

โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคความเสื่อมของระบบประสาทที่พบได้บ่อยที่สุดในมนุษย์ และเชื่อกันว่าสาเหตุเกี่ยวข้องกับการสะสมของโปรตีนเทาและโปรตีนเบตา-อะไมลอยด์ในสมอง แม้ว่าจะมีการพัฒนายาที่พยายามกำจัดโปรตีนที่เป็นพิษเหล่านี้แล้ว แต่ก็ยังไม่มีประสิทธิภาพในการชะลอการดำเนินของโรค ดังนั้นทั้งสาเหตุที่แท้จริงของโรคและวิธีการรักษาจึงยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถ่องแท้

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการสูดดมซีนอนสามารถผ่านเข้าสู่สมองได้ และช่วยปรับปรุงสภาพของหนูทดลองที่เป็นโรคอัลไซเมอร์ได้อย่างมีนัยสำคัญภายใต้สภาวะในห้องปฏิบัติการการทดลองแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งมีโปรตีนเทาสะสม และอีกกลุ่มหนึ่งมีโปรตีนเบตา-อะไมลอยด์สะสม ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าซีนอนไม่เพียงแต่ทำให้หนูมีกิจกรรมมากขึ้น แต่ยังส่งเสริมการตอบสนองในการป้องกันของไมโครเกลีย ซึ่งมีความสำคัญต่อการกำจัดโปรตีนเทาและเบตา-อะไมลอยด์ด้วย

การค้นพบใหม่นี้เป็นเรื่องใหม่มาก แสดงให้เห็นว่าสามารถสร้างผลในการปกป้องระบบประสาทได้ง่ายๆ เพียงแค่สูดดมก๊าซเฉื่อย ข้อจำกัดสำคัญในด้านการวิจัยและการรักษาโรคอัลไซเมอร์คือ การออกแบบยาที่สามารถผ่านเข้าสู่สมองได้นั้นเป็นเรื่องยากมาก และซีนอนสามารถทำได้

การประยุกต์ใช้ซีนอนทางการแพทย์อื่นๆ

1. การดมยาสลบและการระงับปวด: ในฐานะที่เป็นก๊าซดมยาสลบที่เหมาะสมซีนอนมีการใช้กันอย่างแพร่หลายเนื่องจากออกฤทธิ์และฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว มีความเสถียรต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดที่ดี และมีความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงต่ำ

2. ผลในการปกป้องระบบประสาท: นอกเหนือจากผลการรักษาที่เป็นไปได้ต่อโรคอัลไซเมอร์ดังที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว ซีนอนยังได้รับการศึกษาเพื่อลดความเสียหายของสมองที่เกิดจากภาวะสมองขาดออกซิเจนในทารกแรกเกิด (HIE) อีกด้วย

3. การปลูกถ่ายอวัยวะและการเก็บรักษาอวัยวะ:ซีนอนอาจช่วยปกป้องอวัยวะของผู้บริจาคจากภาวะขาดเลือดและภาวะเลือดไหลเวียนกลับคืนสู่ปกติ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเพิ่มอัตราความสำเร็จของการปลูกถ่ายอวัยวะ

4. การเพิ่มประสิทธิภาพการฉายรังสี: การศึกษาเบื้องต้นบางส่วนแสดงให้เห็นว่าซีนอนอาจช่วยเพิ่มความไวของเนื้องอกต่อการฉายรังสี ซึ่งเป็นกลยุทธ์ใหม่ในการรักษาโรคมะเร็ง